تاملات اجتماعي
حامد بخشي
تاملات اجتماعي
روي خط اخبار
چهارشنبه‌سوری به دلیل ممنوعیت‌ها حالت زیرزمینی پیدا کرد

یک جامعه‌شناس گفت: به دلیل ممنوعیت‌هایی که در سال‌های گذشته نسبت مراسم چهارشنبه‌سوری وجود داشت این مراسم از شکل آیینی خارج و حالت زیرزمینی پیدا کرد.

( 819 بازدید)

خطر فروپاشی اجتماعی میان اقشار مختلف جامعه
ک جامعه‌شناس با توجه به مسائل اجتماعی به وجود آمده در ماه‌های اخیر، نسبت به خطر فروپاشی اجتماعی میان اقشار مختلف جامعه هشدار داد. دکتر حامد بخشی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا- منطقه خراسان، اظهار کرد: مسائل اجتماعی به وجود آمده در ماه‌های اخیر نشانه‌های هشداردهنده‌ای از به وجود آمدن شکاف‌های اجتماعی و کشمکش‌های میان سنخ‌های اجتماعی مختلف است که تهدید بزرگی برای جامعه به شمار می‌رود و در صورت تداوم می‌تواند به فروپاشی اجتماعی جامعه منجر شود. ( 1310 بازدید)

مدیریت واحد گردشگری وظیفه میراث فرهنگی است
پژوهشگر گروه اجتماعی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی گفت: در حوزه مدیریت واحد اقامتی کم‌کاری وجود دارد، گاهی اوقات به دلیل فعالیت چند سازمان تداخل سازمانی به وجود می‌آید، اما اکنون مجموع مراکز اقامتی رها شدند و در عمل کسی وجود ندارد که بخواهد تداخلی شکل بگیرد. ( 1195 بازدید)

یک جامعه‌شناس مطرح کرد: متاهلان، بیشترین مخاطبان سایت‌ها و دفاتر همسریابی ایرانی
یک جامعه‌شناس گفت: متاهلان، بیشترین مخاطبان سایت‌ها و دفاتر همسریابی در ایران هستند. دکتر حامد بخشی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، با اشاره به اینکه برخی از دفاتر همسریابی در قالب دنیای مجازی و از طریق وب‌سایت فعالیت دارند، عنوان کرد: تفاوتی که میان سایت‌های دوست‌یابی در کشورهای خارج و سایت‌های ایران مشاهده می‌شود نوع مخاطبان آن است زیرا بیشتر مخاطبان آن‌ها در ایران افراد متاهل هستند در صورتی که بیشتر مخاطبان سایت‌های دوست‌یابی در کشورهای خارجی را مجردان تشکیل می‌دهند. ( 1199 بازدید)

پژوهش نهادی نیازمند استمرار و تدوام است
عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی با تاکید بر لزوم حفظ استمرار در پژوهش تاکید کرد: پژوهش نهادی نیازمند استمرار و تدوام است. دکتر حامد بخشی در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاهی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)- منطقه خراسان، با اشاره به اینکه تاریخچه پژوهش به عمر بشر بازمی‌گردد، اظهار کرد: انسان‌ها به منظور افزایش سازگاری با محیط، نیاز به دانشی دارند که به آن‌ها در این راستا کمک کند. برای این منظور، در جریان توسعه تقسیم کار، افرادی متولی انجام پژوهش، به معنا تمرکز بر یافتن راه حل‌هایی برای تقویت سازگاری با محیط شدند. بدین ترتیب، حوزه پژوهش به وجود آمد. ( 1281 بازدید)

كارگاه ها و سخنراني ها
معرفي من

حامد بخشي دكتراي جامعه شناسي اقتصادي و توسعه از دانشگاه فردوسي و عضو هيات علمي جهاد دانشگاهي مشهد است. موضوعات تحقيقاتي مورد علاقه او به لحاظ روش شناختي، مطالعات اسنادي به ويژه تحليل محتواي رسانه ها و به لحاظ نظري، جامعه شناسي فرهنگي است. در حال حاضر در برخي دانشگاه هاي شهر مشهد مشغول به تدريس است.


چرا فئودالیسم در ایران رشد نکرد؟

فصول چهارم و پنجم کتاب به بررسی شیوه تولید در ایران و تبیین آن می پردازد. در فصل چهارم به تفصیل نظریه های شیوه تولید آسیایی و فئودالیسم در ایران بررسی می شود و نویسنده با پذیرش نظریه شیوه تولید آسیایی در ایران به بررسی علل عدم رشد فئودالیسم در ایران می پردازد. فصل چهارم کتاب به بررسی و نقد نظرات در خصوص شیوه تولید در ایران می پردازد. این فصل بر خلاف فصول پیشین از متن قوی و استواری برخوردار است و نگارنده تقریبا مرور مفصل و کاملی بر عمده آثار مطرح در این حوزه داشته است.
مساله اصلی این فصل است آن که آیا می توان شیوه تولید زراعی در ایران را فئودالیسم خواند یا خیر؟ این سوال از آن جهت مهم است که رویکرد ما را در تحلیل تاریخی ایران مشخص می کند. چنانچه قائل به این نظر باشیم که شیوه تولید زراعی در ایران مطابق با فئودالیسم در غرب بوده، مساله اصلی در تحلیل تاریخی جامعه ایران آن است که چرا فئودالیسم ایرانی نتوانست بدل به سرمایه داری گردد و چنانچه این نظر را نپذیریم، تبیین دیگری برای عقب ماندگی ایران خواهیم داشت.
اگر بخواهیم یک تحلیل تاریخی داشته باشیم، باید گفت اولین نظریاتی که به امر شیوه تولید در ایران پرداختند، بر اساس اشتراکاتی که از لحاظ عدم استقلال رعایا و حاکمیت اربابان در نظام تولید ارضی ایران حاکم بوده، فئودالیسم را شیوه تولید این جامعه می دانستند، اما بازنگری دقیق تر محققانی همچون اشرف و سایرین زمینه را برای نقد این نظر و برشماری تفاوت های جدی شیوه تولید در ایران و اروپا باز نمود، به طوریکه امروزه کمتر کسی معتقد به سلطه فئودالیسم بر جامعه ایران پیش از اصلاحات ارضی است.
نویسنده در تحلیل چگونگی شکل گیری نظام ارضی ایران، آن را به تبع طبری(1348) ناشی از «کمبود آب و نتایج بلافصل آن در جامعه» می داند. لب این تبیین بدین قرار است که کمبود آب در ایران، نیاز به امکانات آبیاری مصنوعی زمین را ایجاد نمود. اما از آنجا که چنین کاری هزینه ای بالا می طلبد که در توان کشاورزان نیست، نیاز به دولتی مقتدر و تمامت خواه است که با در دست داشتن قدرت کامل، امکان تاسیس سیستم های آبیاری مصنوعی را داشته باشد. همچنین از آنجا که ارزش زمین در کشاورزی به آب است و دولت صاحب سیستم های آبیاری است، به تبع صاحب تمام سرزمین ها نیز می شود و چیزی به نام مالکیت خصوصی- آنچنانکه در غرب نضج گرفت و بالید- در ایران به وجود نیامد. نویسنده سپس از لمبتون(1362) نقل می کند که «در دوره هخامنشی نظام زمین داری به گونه ای بود که تمام زمین ها متعلق به شاه بود. روش معمول پادشاهان این بود که به ماموران خود به جای حقوق، مقداری زمین می بخشیدند تا از طریق آن امرار معاش کنند». علمداری سپس به بررسی تاریخی شیوه مناسبات ارضی از زمان هخامنشیان تا دوران پس از حمله مغول می پردازد و عدم مالکیت خصوصی زمین را در تمامی این دوران نشان می دهد. محقق این ایده را مطرح می کند که گرچه در ایران پس از اسلام شهرهای بزرگ و کوچکی پدید آمد، اما از آنجا که مناسبات ساختاری این شهرها با روستاها تفاوتی نداشت، سرمایه داری از جنس غربی از دل آن بیرون نیامد. اشاره مولف به عدم استقلال نهادهای شهری از حاکمیت بود، چنانچه به نقل مولف زمانی که صنف نانوایان تلاش برای ایجاد قیمت جدید نان در غزنه نمودند، سلطان محمود غزنوی امر کرد رئیس صنف ایشان را به زیر پای پیلان بیفکنند. این نکته نشان می دهد که عامل اصلی و ساختاری در غرب که مالکیت خصوصی یا به عبارت بهتر، استقلال بخش های اقتصادی از نهادهای سیاسی، در ایران- چه در شهر و چه در روستا- وجود نداشت.

فصل پنجم کتاب به این مساله می پردازد که «چرا فئودالیسم در ایران رشد نکرد؟». علمداری «اصلی ترین دلیل عقب ماندگی ایران از قافله تمدن معاصر غرب را در چرایی عدم پیدایش فئودالیسم» می داند، به همین خاطر به دلایل تاریخی عدم رشد فئودالیسم در ایران پرداخته است. در واقع، پیش فرض نظری مولف در اینجا آن است که تمدنی از جنس تمدن معاصر غرب نمی توانسته از دل هیچ نوع نظام دیگری جز فئودالیسم برخیزد. نظری که خود جای بحث و بررسی دارد. برای تبیین عدم رشد فئودالیسم در ایران، نویسنده به دو عامل اصلی اشاره نموده است: 1. کمبود آب و دیگری و به تبع آن، 2. پراکندگی روستاها و عدم انسجام واحد های خرد. کمبود آب- چنانکه اشاره شد- موجب نیاز و تشکیل دولتی مقتدر و تمامت خواه می شود و عدم انسجام واحد های خرد روستایی مانع از شکل گیری قدرت های منطقه ای تحدید کننده قدرت حاکم می شود. این هر دو مانع شکل گیری فئودالیزم می شوند که در بستر زمین های پر باران و متصل به هم اروپایی به وجود آمده است. بنابراین، بر خلاف اروپا، در فلات ایران شیوه تولید آسیایی شکل می گیرد که به زعم نویسنده از ویژگی های ساختاری آن «وحدت سیاست و اقتصاد» است. یک منشاء اصلی و حیاتی در شرق موجب شیوه تولید آسیایی شده است و آن «کمبود آب» است. این عامل با خود قدرت مطلق دولت را به همراه می آورد و قدرت مطلقه دولت نیز مانع شکل گیری هر نوع مالکیت خصوصی و تحدید کننده این اطلاق می شود. فئودالیزم غربی سه ویژگی اساسی دارد: به لحاظ اقلیمی، زمین های پر آب و متصل به هم، قدرت های مستقل فئودالان و مالکیت خصوصی آنان، به تبع محدود بودن قدرت پادشاه که این هر سه در جامعه و سرزمین ایران دیده نمی شوند.

ارسال کننده:bakhshi      تاریخ: 1388.05.13

چاپ | ارسال | دفعات خوانده شده: 27289 |

جستجو در سايت

ورود به سايت




 


 مشکل در ورود به سيستم؟
 کاربر جديد؟ !عضو شويد
بازديدكنندگان
بازديدكنندگان امروز: 484
بازديدكنندگان ديروز:459
مجموع بازديدها: 4388430
كاربران برخط
در حال حاضر 0 كاربر عضو برخط.

کاربر ميهمان خوش آمديد عضوشويد.