عصر محتوای شرق:نقد و بررسی «موانع توسع علمی ایران»

عصر محتوای شرق


نقد و بررسی «موانع توسع علمی ایران»

رفیع پور در فصل اول کتاب اشاره ای به نظام فرهنگی تولید کننده علم می کند و عواملی همچون «آزادی اندیشه» (ص. 36) و نیز برخی خصایل هنجاری نظیر «سوال نکردن» و رفتارهای احساسی (ص. 47) را واجد تاثیرات مثبت و منفی بر پیشرفت علم معرفی می کند. وی همچنین به بیان برخی خصایل علم آموزندگان همچون «شیفتگی و عاشقی» (ص. 227) و سایر خصلت های فردی می پردازد که گذشته از آنکه واجد بار ارزشی است، از حوزه نگاه جامعه شناختی خارج می‌شود.
نکته مهم دیگری که در دیدگاه رفیع پور قابل نقد است، نگاه غیر تاریخی و مهمتر از آن دیدگاه تاریخی نادرست او به مساله پیشرفت و توسعه علمی در ایران و جهان است. وی در نقلی از پاسخ به یکی از مسوولان در رابطه با اینکه چرا در گذشته دانشمندانی همچون ابن سینا در این سرزمین به وجود آمدند و امروز فاقد چنین دانشمندانی هستیم، توسعه علمی در گذشته و «علم آن زمان» را امری «اتفاقی» می داند که چندان ارتباطی به وضعیت و ساختار اجتماعی آن دوران نداشته، در حالیکه امروزه پیشرفت علم نیاز به برنامه ریزی و حساب گری دارد (ص. 57). وی همچنین علت رشد دانش در بخشی از تاریخ این کشور را حضور «پادشاهان عاقل» (ص. 22) معرفی می کند که سستی دیدگاه تاریخی نویسنده به مساله علم را مشخص می کند.
مساله دیگر، فقدان یک نظریه منسجم درباره نظام اجتماعی علم است. در واقع این کتاب فاقد نظریه ای درباره شرایطی که در آن عالمان به کنش های علمی می پردازند، مشوق آنان در این زمینه و نظایر آن است (فاضلی, 1381). از این رو این کتاب را می‌توان عمدتا یک تک نگاری دانست که بیشتر حاصل تجربیات و نظرات شخصی نویسنده در حوزه دانشگاه و نهادهای علمی کشور- همچون فرهنگستان ها و انجمن های علمی- است تا تحلیلی کلان نگر در خصوص عوامل اجتماعی تولید کننده دانش در جامعه (شارع پور & فاضلی, 1386, ص. 5). برخی دیگر از مسایلی که نویسنده در کتاب خود مورد نقد یا اظهار نظر قرار می‌دهد عبارتند از: سیستم پذیرش دانشجوی دانشگاه ها از شهرهای مختلف، جدایی مدارس دخترانه و پسرانه، مشکلات خوابگاه ها، توصیه به ادغام دانشگاه آزاد در وزارت علوم، پیشنهاد حذف درس دینی و عربی از کنکور، حذف سهمیه ها از کنکور، افزایش بی رویه دانشجویان و اساتید و تامین مالی اساتید. در مجموع کتاب رفیع پور هر چند شامل دیدگاه ها و نکات ارزشمندی در خصوص مسایل مختلف حوزه آموزش عالی ایران است، اما آن را نمی‌توان درخور عنوان فراخی که نویسنده برای آن انتخاب کرده - یعنی بررسی موانع توسعه علمی ایران و راه حل های آن- دانست.



ارسال کننده: bakhshi       تاریخ: 29 مهر 1389

آدرس خبر:   http://hbakhshi.com/index.php?module=pagesetter&func=viewpub&tid=2&pid=52